eps چیست و چه نقشی در تحلیل سهام دارد؟

مقدمه

در بازار سرمایه یکی از مهم ترین شاخص هایی که سرمایه گذاران برای ارزیابی عملکرد شرکت ها بررسی می کنند، سود هر سهم یا همان EPS است. این شاخص نشان می دهد که یک شرکت به ازای هر سهم چه میزان سود ایجاد کرده است و به همین دلیل نقش مهمی در تحلیل بنیادی سهام دارد. بسیاری از فعالان بورس هنگام بررسی یک نماد ابتدا به عدد EPS توجه می کنند تا دید اولیه ای از سودآوری شرکت به دست آورند.
 با این حال درک درست مفهوم EPS، نحوه محاسبه آن و نقش آن در تحلیل سهام برای تصمیم گیری دقیق بسیار اهمیت دارد. در ادامه این مقاله از کارگزاری گنجینه به بررسی کامل این موضوع می پردازیم که EPS چیست، چگونه محاسبه می شود و چه تاثیری بر ارزش و قیمت سهام شرکت ها در بازار سرمایه دارد.

EPS در بورس چیست و چرا اهمیت دارد؟

EPS که مخفف عبارت Earnings Per Share است به معنای سودی است که یک شرکت به ازای هر سهم خود ایجاد کرده است. زمانی که یک شرکت در پایان سال مالی سود مشخصی به دست می آورد، این سود میان تعداد کل سهام شرکت تقسیم می شود و نتیجه آن عددی است که به عنوان سود هر سهم یا EPS شناخته می شود.
این شاخص یکی از مهم ترین معیارهای سنجش سودآوری شرکت ها در بازار سرمایه محسوب می شود. سرمایه گذاران با بررسی EPS می توانند متوجه شوند که عملکرد مالی شرکت تا چه اندازه موفق بوده است. اگر EPS یک شرکت بالا باشد معمولا نشان دهنده آن است که شرکت توانسته سود بیشتری برای سهامداران خود ایجاد کند.
البته باید توجه داشت که بررسی EPS به تنهایی برای تحلیل یک سهم کافی نیست. تحلیلگران حرفه ای علاوه بر این شاخص، عوامل دیگری مانند میزان رشد سودآوری شرکت، وضعیت صنعت، برنامه های توسعه و نسبت های مالی دیگر را نیز بررسی می کنند تا تصویر دقیق تری از ارزش واقعی سهام به دست آورند.

روش محاسبه سود هر سهم

محاسبه EPS از نظر فرمول نسبتا ساده است و با تقسیم سود خالص شرکت بر تعداد کل سهام آن به دست می آید. سود خالص همان سودی است که پس از کسر تمام هزینه ها، مالیات ها و تعهدات مالی برای شرکت باقی می ماند.
فرمول کلی محاسبه EPS به صورت زیر است:
EPS = سود خالص شرکت ÷ تعداد کل سهام
برای مثال فرض کنید یک شرکت در پایان سال مالی توانسته ۵۰ میلیون تومان سود خالص کسب کند و تعداد سهام آن نیز ۱۰ میلیون سهم باشد. در این حالت سود هر سهم به شکل زیر محاسبه می شود.
EPS = 50,000,000 ÷ 10,000,000
در نتیجه سود هر سهم برابر با ۵ تومان خواهد بود. این عدد نشان می دهد که شرکت به ازای هر سهم ۵ تومان سود ایجاد کرده است. سرمایه گذاران با بررسی این عدد می توانند ارزیابی اولیه ای از میزان سودآوری شرکت داشته باشند.

انواع EPS در بازار سرمایه

EPS در بازار سرمایه تنها یک نوع نیست و بر اساس زمان محاسبه و نوع اطلاعات مورد استفاده به چند دسته مختلف تقسیم می شود. مهم ترین انواع EPS شامل EPS پیش بینی شده، EPS تحقق یافته و EPS تعدیل شده هستند.
EPS پیش بینی شده به سودی گفته می شود که شرکت یا تحلیلگران در ابتدای سال مالی برای پایان همان سال پیش بینی می کنند. این مقدار بر اساس عملکرد گذشته شرکت، شرایط اقتصادی و برنامه های مدیریتی محاسبه می شود. با این حال این عدد قطعی نیست و ممکن است در طول سال تغییر کند.
EPS تحقق یافته به سود واقعی هر سهم گفته می شود که در پایان سال مالی و پس از انتشار صورت های مالی مشخص می شود. این عدد بر اساس عملکرد واقعی شرکت محاسبه شده و معمولا دقیق ترین معیار برای ارزیابی سودآوری شرکت محسوب می شود.
نوع دیگری از سود هر سهم نیز وجود دارد که به آن EPS تعدیل شده یا EPS جاری گفته می شود. در این حالت شرکت در طول سال مالی و با توجه به تغییر شرایط اقتصادی یا عملکرد مالی خود، مقدار سود پیش بینی شده را اصلاح می کند.

EPS به روش TTM چیست؟

در برخی از سامانه های بورسی مانند TSETMC سود هر سهم شرکت ها به روش TTM نمایش داده می شود. TTM مخفف عبارت Trailing Twelve Months است و به معنای محاسبه سود هر سهم بر اساس عملکرد ۱۲ ماه گذشته شرکت می باشد.
در این روش سود چهار فصل اخیر شرکت با یکدیگر جمع می شود و سپس بر تعداد کل سهام تقسیم می گردد. مزیت اصلی این روش آن است که بر اساس داده های واقعی و به روز شرکت محاسبه می شود و به همین دلیل تصویر دقیق تری از وضعیت سودآوری شرکت ارائه می دهد.
بسیاری از تحلیلگران بازار سرمایه ترجیح می دهند از EPS به روش TTM استفاده کنند زیرا این روش تغییرات کوتاه مدت عملکرد شرکت را نیز در نظر می گیرد و نسبت به روش های سنتی دقیق تر است.

نقش EPS در تحلیل بنیادی سهام

در تحلیل بنیادی هدف اصلی این است که ارزش واقعی یک شرکت و میزان سودآوری آن بررسی شود. EPS یکی از مهم ترین ابزارهایی است که تحلیلگران برای انجام این کار از آن استفاده می کنند.
تحلیلگران معمولا EPS شرکت های فعال در یک صنعت را با یکدیگر مقایسه می کنند تا مشخص شود کدام شرکت عملکرد بهتری داشته است. اگر یک شرکت نسبت به رقبا سود بیشتری ایجاد کند معمولا از نظر سرمایه گذاری گزینه جذاب تری محسوب می شود.
همچنین بررسی روند تغییرات EPS در طول چند سال گذشته می تواند اطلاعات مهمی درباره رشد یا کاهش سودآوری شرکت ارائه دهد. شرکتی که در طول زمان توانسته EPS خود را افزایش دهد معمولا از نظر سرمایه گذاران قابل اعتمادتر است.

تاثیر EPS بر قیمت سهام

EPS یکی از عواملی است که می تواند تاثیر مستقیم بر قیمت سهام شرکت ها داشته باشد. زمانی که سودآوری یک شرکت افزایش پیدا کند و EPS آن رشد کند، معمولا توجه سرمایه گذاران به آن سهم بیشتر می شود و تقاضا برای خرید آن افزایش می یابد. افزایش تقاضا نیز می تواند باعث رشد قیمت سهام شود.
در مقابل اگر EPS یک شرکت کاهش پیدا کند یا شرکت زیان ده شود، ممکن است سرمایه گذاران اعتماد خود را نسبت به آن از دست بدهند و اقدام به فروش سهام کنند. در چنین شرایطی قیمت سهام نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
به همین دلیل بسیاری از فعالان بازار سرمایه هنگام بررسی یک سهم ابتدا روند تغییرات EPS را در دوره های مختلف بررسی می کنند تا بتوانند آینده احتمالی قیمت سهم را بهتر پیش بینی کنند.

آیا EPS بالا همیشه نشانه یک سهم خوب است؟

بسیاری از سرمایه گذاران تصور می کنند که اگر EPS یک شرکت بالا باشد حتما آن سهم گزینه مناسبی برای سرمایه گذاری است. اما در واقعیت این موضوع همیشه درست نیست.
گاهی ممکن است EPS یک شرکت به دلیل شرایط خاص یا درآمدهای موقتی افزایش یافته باشد و در سال های بعد تکرار نشود. در چنین شرایطی ممکن است سودآوری شرکت پایدار نباشد.
به همین دلیل تحلیلگران علاوه بر بررسی مقدار EPS، روند تغییرات آن در طول چند سال گذشته، وضعیت صنعت، میزان بدهی شرکت و برنامه های آینده آن را نیز بررسی می کنند. تنها در این صورت می توان تصمیم دقیق تری درباره ارزش واقعی یک سهم گرفت.

جمع بندی

EPS یا سود هر سهم یکی از مهم ترین شاخص های مالی در بازار سرمایه است که میزان سودآوری شرکت ها را نشان می دهد. این شاخص از تقسیم سود خالص شرکت بر تعداد کل سهام آن به دست می آید و به سرمایه گذاران کمک می کند تا عملکرد مالی شرکت ها را بهتر ارزیابی کنند.
با وجود اهمیت بالای EPS، استفاده از این شاخص به تنهایی برای تصمیم گیری در مورد سرمایه گذاری کافی نیست. تحلیلگران حرفه ای علاوه بر بررسی EPS، عوامل دیگری مانند روند رشد سودآوری، نسبت های مالی و شرایط کلی صنعت را نیز در نظر می گیرند.
در نهایت می توان گفت که درک درست مفهوم EPS و نحوه استفاده از آن در تحلیل بنیادی می تواند به سرمایه گذاران کمک کند تا تصمیم های آگاهانه تری در بازار سهام بگیرند و ریسک سرمایه گذاری خود را کاهش دهند.

سوالات متداول